Werkvonken naar wakkere gemeenschappen : 50 algoritmes voor meervoudigheid

Frans Verhaaren - Jan van Ginkel

overzicht

De auteurs hebben hun intense betrokkenheid bij het vitaliseren van steden beschreven in hun eerdere boek ‘Werken aan de Wakkere Stad’ in 2015. Naast veel enthousiaste reacties kregen zij ook vaak de vraag: ‘Hoe doe je dat nou concreet, werken aan een wakkere stad?’ Daar bestaan natuurlijk geen traditionele stappenplannen voor. Maar de auteurs wilden wel aan iedereen, die als bestuurder, ambtenaar, professional of bewoner daadwerkelijk die vitalisering wil aanpakken, een aantal zo concreet mogelijke richtsnoeren en handelingsperspectieven aanreiken.
 9789462762176 /  Management Impact /  2018 /  1ste editie /  308p. /  hc / 

Werkvonken naar wakkere gemeenschappen : 50 algoritmes voor meervoudigheid

Dubbelklik op de afbeelding voor groot formaat

Uitzoomen
Inzoomen

Meer afbeeldingen

Details

De auteurs hebben hun intense betrokkenheid bij het vitaliseren van steden beschreven in hun eerdere boek ‘Werken aan de Wakkere Stad’ in 2015. Naast veel enthousiaste reacties kregen zij ook vaak de vraag: ‘Hoe doe je dat nou concreet, werken aan een wakkere stad?’ Daar bestaan natuurlijk geen traditionele stappenplannen voor.

Maar de auteurs wilden wel aan iedereen, die als bestuurder, ambtenaar, professional of bewoner daadwerkelijk die vitalisering wil aanpakken, een aantal zo concreet mogelijke richtsnoeren en handelingsperspectieven aanreiken. In dit boek worden vijftig van die concrete invalshoeken − hier werkvonken of algoritmes genoemd − beschreven.

Een deel gaat over vitalisering van jezelf, een deel beschrijft stappen voor professionals en bewoners op straat, en het laatste deel is geschreven voor leidinggevenden en bestuurders. Het creëren van vitale gemeenschappen in buurten en wijken is niet alleen maar een leuke hobby of een werkwijze die mooi past bij de huidige beleidskaders.

Het bouwen aan betrokkenheid en collectieve zelfsturing gebeurt voor de auteurs altijd tegen de achtergrond van grotere maatschappelijke opgaven. Het ontwikkelen van de leefbaarheid in de wijken van vandaag is altijd bedoeld om daarmee ervaring op te doen voor de grotere maatschappelijke uitdagingen van deze tijd: ons energiegebruik, onze klimaatbeïnvloeding, onze voedselproductie, de toenemende afvalberg, de migratiestromen van vluchtelingen op drift, de toenemende grip van de onderwereld op de bovenwereld, enzovoort.

Die macroproblemen vragen om een internationale aanpak, maar dat gaat langzaam en is niet genoeg. Er is ook een beweging van onderop nodig om in de microstructuren van leefgemeenschappen een sprankelende atmosfeer te ontwikkelen om samen oog te krijgen voor de vragen die ons allen raken. Wakkere gemeenschappen zijn leerscholen voor solidariteit. Daar kunnen we vandaag oefenen in onderlinge verbondenheid en in het omgaan met meervoudigheid, die nodig zijn om een betere wereld voor onze kinderen na te laten.

Wilco Berenschot, wijkagent in Rotterdam: 'Ik vind het een prachtig werk, mijn hart gaat er sneller van kloppen. De algoritmes zijn heel herkenbaar in de praktijk van de wijkagent. Deze politieagent moet namelijk in de stad als een soort hacker, vol passie, vanuit zijn intrinsieke motivatie, de balans zoeken tussen de systeem- en leefwereld, tussen het publiek domein en de persoonlijke interactie. En bewoners en professionals wakker maken, zoals het in het boek mooi wordt omschreven, is echt een kunst.

Daarmee kun je, zoals Jan Bommerez in zijn gelijknamige boek mooi omschrijft, ‘een rups leren vliegen’. Daarvoor moet je de omstandigheden in de wijk creëren – mensen verleiden en bewoners wakker maken –, zodat de rups inderdaad transformeert tot een wakkere wijkvlinder.

Het boek van Frans Verhaaren en Jan van Ginkel laat de chaos van deze tijd indringend doorleven en herkennen, en geeft met al zijn algoritmes, de energie die nodig is om te werken aan een duurzame samenleving. Een mooi pad om te volgen.'

Frans Verhaaren was organisatieadviseur. Nu neemt hij als betrokken burger zelf initiatieven om gemeenschappen weer vitaal te maken. Hij doet dat samen met enkele collega’s in het netwerk StreamLinks.

Jan van Ginkel is momenteel is concerndirecteur en loco-provinciesecretaris van de provincie Zuid-Holland. Hij is zeer betrokken op sociale innovaties.

Inhoudsopgave

Voorwoord 9

Inleiding 13

Deel 1 De vonk in jezelf ontsteken 29

Vanuit verlangen je buurt ontwikkelen 35

1 Inwoners ontwikkelen zelf hun buurt in Schiedam 36

2 Oversteken naar de leefwereld 47

3 Vermenigvuldigen in meervoudigheid 53

4 Je verlangen volgen 59

5 Realiseren van je context: who else? 65

6 Rekenschap vragen over eigenaarschap 69 7

Aanleren van zelfleren 73

8 Creatief uit de dramadriehoek stappen 79

9 Bewegen in generatief bewustzijn 83

10 Klokkijken in een meervoudige tijd 89

Deel 2 De straat op, de ontmoeting aangaan 95

We leven in een rivier, niet in een kanaal! 101

11 De pijnlijke kunst van het spagatisme 103

12 Beweging echt kunnen zien 107

Ruim baan voor de frontlijn! 111

13 Een integrale pilot in Assendorp 112

14 Eigenaarschap laten bij de eigenaren 117

15 Daadkrachtig op je handen zitten 123

16 De frontlijn laten sturen 129

17 Invloed verwerven door ketenkraken 133

Bouwen aan gemeenschapskracht 137

18 Betekenis in nabijheid regisseren 139

19 Uitnodigen als levensstijl 143

20 Vitaliseren door je conversaties 149

21 Leiderschap delen in fluïde netwerken 155

Postmoderne professionaliteit 159

22 Samenleven in Lombok 160

23 Opereren als postmoderne professional 167

24 Sturing van bonding naar bridging 171

25 Integrerend in plaats van integraal werken 175

26 Schakelen tussen schalen 177

27 De randfiguur als rolmodel nemen 181

Leren in en van de praktijk 185

28 Een sociaal lab in de praktijk 186

29 Praktijk ontwikkelen in plaats van beleid ontwikkelen 189

30 Pionieren via kortcyclisch leren 193

Innovatie ethisch-methodisch aanpakken 199

31 Een wijkbedrijf in Diezerpoort 200

32 De maatschappelijke opdracht vooropstellen 207

33 Intelligent aanmodderen 209

34 Innoveren is versimpelen 211

35 Innoveer ín de keten 213

36 De ‘wisdom of the crowd’ gebruiken 215

37 Innovatie borgen 219

Ten slotte 223

38 Kortom: persisteren op de Plek der Moeite 225

Deel 3 Vierde-orde-leiders voor wakkere organisaties en steden 229

Naar een nieuwe overheid 235

39 Vitalisering van een regio van onderop 236

40 Herijken van de identiteit van de overheid 243

41 Energetische responsiviteit 251

42 Strategisch vernieuwen 255

43 Democratie in de steigers houden 263

Naar vernieuwend leiderschap 267

44 Leiderschap inzetten voor het leren leren 268

45 Radicaliseren van het leiderschap 273

46 Via leerarchitectuur op bewustzijn sturen 277

47 Groen organiseren 281

48 De leidinggevende als antistollingsexpert 285

49 ‘Veruberen’ van je organisatie 291

50 Leiderschap bieden aan uitvoeringskracht 297

Noten 301 Nawoord 305

De auteurs 307